X
تبلیغات
آموزش علوم تجربی دوره راهنمایی - روش های فعال سازی انجام آزمایش هاوتدریس عملی علوم تجربی در دوره راهنمایی

2- چرا آزمایش های کتاب راکه انجام می دهیم خوب نمی فهمید؟                                                 

3- چرا به متن آزمایش های علوم تجربی کمتر توجه می کنید؟

4- آیا از مطالب و متن آزمایش های علوم تجربی راضی هستید وجهت بهتر شدن آن چه نظری دارید؟

 همه دانش آموزان کلاس با یکدیگر صحبت و مشورت کردند چون همه ی دآنش آموزان نمونه و صاحب  نظرو باهوش بودند و به راحتی سخنان خود را بیان می کردند و نظرات خود را به این شرح اعلام کردند:                                                                                                                                3

1- دانش آموزی به نام مجید حقی با معدل 86/19 گفت:علوم تجربی علومی است که از طریق تجربه و عمل حاصل می شود زمانی که این علم کاربردی فقط منحصر به سخنرانی و تخته سیاه می شود ما گوش می کنیم و می فهمیم ولی جذابیت مخصوص خود را ندارد چون با گذشت زمان خسته می شویم و لازم است که همراه با انجام آزمایش این علم را یاد بگیریم که اگر آزمایش های کتاب را ببینیم و در کلاس انجام شودآموختن علوم تجربی برای ما آسان و ماندگار می شود.

2- یکی از دانش آموزان که در کلاس بنده حضور داشتند گفت: که در کلاس و آزمایشگاه کار های عملی را شما انجام می دهید و ما فقط تماشاگر آن هستیم درست است که می فهمیم ولی اگر بگذارید این آزمایش ها را خودمان انجام دهیم بهتر و بیشتر یاد  می گیریم و هدف و خواسته ی ما این است که خودمان کار های عملی را انجام دهیم.

3- دانش آموز دیگری در این مدرسه مشغول تحصیل بودندگفتند که ما در دوره ی ابتدایی همه ی آزمایش ها را به راحتی خودمان انجام می دادیم ولی به آزمایش های کتاب علوم تجربی در راهنمایی نگاه می کنیم و ضمن اینکه مود شیمیایی و وسایل را  نمی شناسیم از خطرات آن نیز می ترسیم به همین علت علاقه ی ما نسبت به این آزمایش ها کم شده است.             

                                                                                                                                              ۴- امین جاوید یکی از دانش آموزان گفت : همه ی آزمایش های کتاب علوم تجربی راهنمایی را قابل انجام نمی دانیم چون در سطح ما نیستند و حالت تخصصی دارند و انجام این آزمایش ها نیاز به اطلاعات بیشتر و ایمنی زیاد دارد و ضرورت دارد که در  کتاب های درسی ما تغییر ایجاد شود و آزمایش های آن به صورت ساده ترنوشته شود.     

5- دانش آموز دیگری گفت آنچه در کتاب علوم تجربی می بینیم بیشترمربوط به محیط بیرون و طبیعت است وما آن را در محیط بسته می خوانیم و کار های عملی را معلم انجام می دهد و ما انجام نمی دهیم.

        گردآوری اطلاعات وشواهد (1)                     4                     

بنده پس از مشورت با دانش آموزان به دنبال منابع دیگر در جهت کسب اطلاعات رفتم ،موضوع را دردی ماه 89 در جلسه ی دبیران مطرح نمودم عده ای از همکاران گفتند که می خواهید مثلا چیزی اختراع نمایید به آنها گفتم چه اشکالی دارد دانش آموز نوع ابر را عوض تخته سیاه در آسمان ببیند و ریشه ی راست و افشان را در مزرعه  بیرون آورده و نگاه کند و گل بچیند و اجزای گل را معرفی کند و لایه های رسوبی و بستر رودخانه و زغال سنگ و سنگ ها و چشمه ها را عملا ببیند و اندام قلب و کلیه و چشم را در کلاس تشریح نماید انجام این کارها که هزینه ی زیادی ندارند.مدیر مدرسه آقای محمد حسین داور پناه و دبیر حرفه وفن آقای غلامعلی تقوی با نظر بنده موافق بودندبرای اطلاعات بیشتر تاریخچه ی آموزش و پرورش کشور های پیشرفته در 50 سال قبل را مطالعه نمودم که وضعیت آزمایشگاه های دوره ابتدایی و راهنمایی آنها در پنجاه سال پیش تقریبا مشابه وضع ما بوده است آنها در آن زمان پس از مدتی دیدند که این روش در دوره عمومی(ابتدایی و راهنمایی)کارایی ندارد.افزایش فشار مادی بر آموزش و پرورش و افزایش هزینه ی وسایل آزمایشگاهی و عدم وجود آزمایشگاه های مجهز و نبود متصدی متخصص ،از جمله عواملی هستند که باعث شده است اجرایچنین روشی به صورت حقیقی میسر نشود و کار مدیران و دبیران این شده است که وسایل آزمایشگاهی به صورت منظم چیده شود و نیروی اکثرا مازاد در آنجا بنشینند و هر چند گاهی یک گزارش آزمایشگاهی نوشته شود و دانش آموزان حق دست زدن به وسایل را ندراند و معلم فقط این آزمایش ها را انجام می دهد. کشور ها چندین سال است از آن وضعیت عبور کرده اند و به نتیجه رسیده اند ما نیز با یک روش بهتر و بومی و اسلامی و با ایجاد تحول می توانیم از وضعیت فعلی خارج شویم و آن روش این است که فعالیت های عملی و زمایشگاهی به روش ساده در کلاس و یا بیرون از کلاس با استفاده از طبیعت و به صورت نمایشی و یا به صورت عملی توسط خود دانش آموزان اجرا شود.سپس این موضوع را با دبیران علوم تجربی در میان گذاشتم که آنها نیز ضمن موافقت با این روش و ضرورت توجه به آن نظرات خود را بیان کردند.    

 

       

تجزیه و تحلیل اطلاعات

از مطالعه و تحقیق و مشورت ها و تجزیه وتحلیل به عمل آمده، مشکلات موجود در این روش ها مشخص گردید و فهمیدم که از بین روش های تدریس،روش تدریس عملی علوم تجربی با مشارکت دانش آموزان در انجام کارهای عملی ساده و در حد توان آنها موفقیت آمیز است ودانش آموزان بااجرای این روش اعتماد به نفس و قدرت و خلاقیت بیشتری پیدا می کنند و اضطراب و ترس از آزمایش در آنها از بین می رود ضمنا خلاصه ی تجزیه و تحلیل خود را از وضعیت دانش آموزان کلاس و عوامل خستگی آنها ثبت نمودم که در اکثر کلاس های منطقه مشاهده می شود چون بنده چهار سال است که سرگروه علوم تجربی هستم واز کلاس ها در شهر و روستا اطلاع دارم.

 

خلاصه ی یافته های اولیه

 

آنچه باعث خستگی دانش آموزان درکلاس می شود به شرح ذیل است:

1- توضیح دادن بیشتر کتاب به صورت تئوری.

2- حفظ  مطالب کتاب  علوم تجربی توسط دانش آموزان و عدم توجه به معانی آن.

3- بی علاقگی بعضی دبیران به تدریس در کلاس.

4- عدم توجه به کار های عملی و گردش علمی و فعالیت های عملی دانش آموزان و وسایل دست سازآنها.                                                                                                                                  6

5- اهمیت دادن دبیران علوم تجربی به نمره به جای یادگیری کاربردی.

6- نبودن آزمایشگاه مجهز در مدارس راهنمایی.

7- نداشتن طرح درس و طراحی آموزشی.

8- ارزشیابی نادرست از دانش آموزان.

9- تماشاگر بودن دانش آموزان برآزمایش ها به خاطر خطرات انها.

10- عدم آشنایی دبیران با روش های تدریس نوین با استفاده از رایانه و کار های عملی و پافشاری به روش سنتی روش های فعال سازی آزمایش هاوکار های عملی درس علوم تجربی

1- کتب درسی علوم تجربی دوره راهنمایی توسط سازمان تالیف کتب درسی طوری تدوین گردد که آزمایش ها، ساده ومهیج در خود کتاب نوشته شود.

2- آزمایش در حین تدریس و با شرکت دانش آموزان در کلاس اجرا گردد.

3- عده ای از آزمایش ها توسط دانش آموزان با راهنمایی معلم در خانه انجام می گیرد.

4- تمام مدارس راهنمایی کشور را با توجه به هزینه ی بالای آن نمی توان به آزمایشگاه کامل مجهز

کرد و لزومی ندارد که این کار را بکنیم.

5- اکثر مواد شیمیایی و وسایل موجود در آزمایشگاههای دوره راهنمایی مدارس کشور فرسوده  وخراب است و هر روز احتمال آتش سوزی و خطر آنها وجود دارد.

6- با توجه به عمومی بودن دوره راهنمایی و سن کم دانش آموزان و هیجان آنها،استفاده از وسایلی که نیاز به دقت بیشتر و تخصص زیاد دارد و نیز استفاده از مواد شیمیایی که نیاز به ایمنی بیشتردارد برای این دانش آموزان مطلوب و مناسب نیست.                                                                                                                                7

7- با راهنمایی معلم دانش آموزان آزمایش ها را در کلاس و خارج از کلاس خودشان انجام می دهند

و دیگر نیازی به این همه متصدی متخصص و غیر متخصص نیست و از هزینه های زیاد درآزمایشگاهها نیز جلوگیری می شود.

8-  معلمان نیز باید تدریس تئوری را به عمل تبدیل کرده و عملی تدریس کنند مثلا تنفس پرنده باتنفس سریع یک گنجشک کاملا روشن می شود.

9- در مدرسه اتاقی به نام اتاق فناوری که پروژکتور و رایانه و تلویزیون با 32 صندل دارد

 راه اندازی کردیم و درهر فصل علوم یک جلسه را در اتاق فناوری تشکیل می دهیم و با استفاده ازکتاب های الکترونیکی به صورت CD آموزشی٬ عکس ها و فیلم ها و مطالب لازم در هر درس رادر صفحه ی بزرگ پروژکتور نشان می دهیم و با دیدن این فیلم ها و این روش در دانش آموزان روحیه ایجاد می شودهمانطوری که با انجام دادن کار های عملی شاد و فعال می شدند به دنبال این روش که اجرا کردیم پس از بازتاب اداره ی آموزش و پرورش نیز از آن استقبال کرد. سپس دبیران زبان انگلیسی و حرفه و فن و علوم اجتمایی نیز به این جمع پیوستند و مدیرمدرسه نیزدر تهیه ی کتاب های الکترونیکی و تجهیز این اتاق و تهیه ی وسایل آزمایشگاهی ساده همکاری بسیار فعالی داشت بنابر این در کنارانجام آزمایش های ساده در کتاب علوم تجربی استفاده از فناوری نیز توصیه می شود.

10-  به کارهای عملی و وسایلی که دانش اموزان می سازند اهمیت بدهیم و دانش آموزان نباید

وسایلی را که برای آن چند روز یا چند هفته زحمت کشیده است هر چند ساده باشد در سطل آشغال ببیند چون بر روحیه ی آن تاثیر بسیار منفی دارد.

11- هنگام تدریس در کلاس با انجام آزمایش های ساده توسط دانش آموزان باید نظم بر قرار باشدوبا کمک و راهنمایی معلم دانش آموزان درگیر کار های عملی خودشان می شوند.

12- هنگام تدریس در بیرون از کلاس و طبیعت در مناطق روستایی و عشایری و شهر های کوچک و گردش علمی شهر های بزرگ مثلا تدریس گل یا لایه های رسوبی باید معلم کنترل دانش آموزان را زیر نظر داشته باشد واز آموخته های عملی و علمی آنها ارزیابی کند.

13- برای فعال سازی آزمایش های علوم تجربی باید طراحی آموزشی و طرح درس داشته باشیم.

14- جهت انجام فعالیت ها و کارهای عملی باید فصل های سال را در نظر داشته باشیم مثلا تدریس گل در بهار و میعان و انجماد در زمستان و ...

15- در مورد انجام کار های عملی قبلا به دانش آموزان اطلاع رسانی کنیم و برنامه به آنها بدهیم مانند استفاده از عید قربان جهت تهیه و مطالعه اعضای بدن گاو و گوسفند و غیره .

16- به دانش آموزان تاکید کنیم که انجام کار های عملی ساده  در این دوره ی عمومی برای زندگی فعلی و آینده ی آنها لازم و ضروری تلقی می شود و هر کار عملی و علمی ساده منجر به کشف بزرگ می شود همانطوری که نیوتن از افتادن سیب قانون های مهمی را کشف کرد.

17- دبیران علوم تجربی لازم است جهت فعال سازی آزمایش های ساده در کلاس و خارج از کلاس٬ فعالیت ها و تکالیف دانش آموزان را ارزشیابی کنند و مهم بدانند.

18- راه های گوناگون تدریس علوم تجربی.

الف- تدرس فقط به روش تئوری و سخنرانی.

ب- تدریس با نوشتن در تخته سیاه.

ج- تدریس با استفاده از رسانه های آموزشی مانند پوستر و مولاژ و وسایل آزمایشگاهی و انجام آزمایش ها توسط معلم.

د- تدریس در کلاس با انجام آزمایش های ساده توسط خود دانش آموزان با راهنمایی معلم و یا در طبیعت با استفاده از شرایط موجود و یا در اتاق فناوری با استفاده از پروژکتور و کتاب های الکترونیکی که اجرای روش (د) اولویت کاری ما در سال 89-88 می باشد.

8- معیار های ارزشیابی دانش آموزان در این روش:

الف- داشتن علاقه به کارهای عملی وخلاقیت آنها.                                                                                                                                9

ب- پاسخ درست به سوالات با جملات ساخته شده خودشان که از نشانه ی فهمیدن درس می باشد.

ج- به کمک معلم با استفاده از وسایل ساده آزمایش های کتاب را انجام دهد.

د- مودب باشند و آموخته های علمی و عملی خود را در زندگی به کار ببرند و از کاربرد آن در جامعه مثال بزنند.

انتخاب راه حل جدیدو موقتی و پیشنهاد

با تحلیل و بررسی و تحقیقی که ازمعلمان و دانش آموزان انجام داده بودم تصمیم گرفتم که عده ای ازاین آزمایش ها را در کلاس توسط دانش آموزان انجام دهیم قرار بود یک مسابقه ی آزمایش کنید و لذت ببرید بین دانش آموزان کلاس دوم راهنمایی در درس علوم تجربی بر گزار شودزمان این مسابقه 16 اسفند ماه بود.من فرصت را غنیمت شمردم و از 15 بهمن ماه در جهت رسیدن به نتیجه برای پژوهش خود فعالیت آزمایشگاهی خود را بیشتر کردم . برای این منظور از 120 صفحه ی کتاب حدود40 آزمایش و کارعملی را انتخاب نموده و موضوع آزمایش ووسایل و مواد لازم و شرح آزمایش و نتیجه گیری ازآزمایش و مکان انجام ان را به طور خلاصه و مفید نوشتم و پس ازفتوکپی کردن به دانش آموزان دادم و به آنها یک هفته فرصت دادم که این آزمایش ها را مطالعه کنند. بعد از یک هفته به صورت خود جوش دانش آموزان آزمایش های را که نیاز به وسایل ساده داشتندبا آوردن وسایل لازم ازخانه و بیرون در کلاس انجام دادند. دانش آموزی با آوردن سرکه و پوسته ی  تخم مرغ و شیر خوردنی تغییر شیمیایی و آزاد شدن گاز کربن دی اکسید را انجام داد. دانش آموز دیگری گاز های حل شده ی نوشابه را نشان داد و یکی دیگر از دانش آموزان با آوردن یک حبه قند و سیم و خاک گلدان و شمع و کبریت نقش کاتالیز گر را نشان داد.سپس با هماهنگی مدیر مدرسه و باکمک آقای حیدری متصدی آزمایشگاه پاره وقت این مدرسه وسایل و مواد لازم را که در آزمایشگاه وجود داشت در آنجا آماده کردیم. سپس یک گروه 5 نفری از کلاس دوم انتخاب نمودیم و جهت تمرین هر روز یک ساعت به ازمایشگاه می رفتیم این گروه 5 نفری اکثراآزمایش های را که ساده بودند و مواد خطرناک نداشتند و با مواد آنها آشنا بودند به راحتی انجام دادندو بیشتر از مواد شیمیایی می ترسیدند چون انجام بعضی از آزمایش ها نیاز به تخصص داشت آن آزمایش ها را خودم برای گروه آنها انجام دادم و در مورد چگونگی ایمنی و خطرات آنها توضیح دادم و بحث و گفتگو نمودیم.آنچه از انجام این آزمایش ها برای من مهم و نتیجه بخش بود نظر یک از دانش آموزان بود که می گفت کاش آزمایش های علوم تجربی ما نیز مثل آزمایش های علوم تجربی چهارم و پنجم ابتدایی بود چون ما علاوه بر کلاس در خانه نیز این آزمایش ها را انجام می دهیم و بنده نیز به عنوان دبیر علوم تجربی با توجه به اینکه روش های مختلف تدریس عملی را در سال های قبل اجرا کرده بودم در روش های  فعال سازی آزمایش های علوم٬تغییر در آزمایش های کتاب و ساده تر شدن انها ملاک پزوهش خود قرار دادم.

 

 چگونگی اجرای راه حل جدید

در اجرای این روش که برای فعال سازی انجام آزمایش های علوم تجربی مناسب می دانستم علاوه بر کلاس دوم در کلاس اول و  سوم نیز از آزمایش های کتاب به صورت ساده تدوین کردم و با مشارکت دانش آموزان و تهیه ی وسایل لازم و بی خطر در کلاس انجام دادیم. در کلاس اول راهنمایی با آوردن دماسنج از آمایشگاه ٬انبساط و انقباض مایع درون آن را بر اثر گرما وسرد کردن نشان دادیم و دانش آموزان را راهنمایی کردم که با استفاده از شیشه ی شربت و نی و خمیر بازی و مایع رنگی مانند چای٬ کاغذ درجه بندی شده مدل دماسنج رادرست کنند.که دانش آموزان آموزان اکثرا این دماسنج را در خانه ساخته بودند و به کلاس آوردند و با تماس دست و گرمای بدن به اطراف شیشه٬منبسط شدن و بالا رفتن مایع رنگی درون نی را می دیدند و احساس لذت می بردند و انبساط مایعات و اساس کار دماسنج را خودشان می دیدند و این آموزش بهتر از آن بود که من از روی دماسنج آزمایشگاهی نشان می دادم .   فیلم های آموزشی و آزمایش های مجازی مانند تشریح قورباغه و بدن انسان دررایانه و پروژکتور را٬ برای آنها در اتاق فناوری نشان می دادیم و نوبتی دانش آموزان در جلوی کامپیوترمی نشستند و هدایت پخش فیلم و برنامه های آموزشی از کتاب الکترونیکی را با راهنمایی خودم انجام می دادند. مثلا درکلاس دوم راهنمایی ما فیلم های امواج بزرگ دریا و اقیانوس و سونامی را به آنها نشان دادیم و حرکت فضانوردان در خارج از جو و خارج از سفینه نیز از فیلم های خوبی بود که در کتاب الکترونیکی وجود داشت.با زیاد شدن کار های عملی دانش آموزان آنها توانستند به سوالات کاربردی تیمز و پرلز پاسخ مناسبی بدهند به طوری که کلاس سوم حدود65 درصد این سوال ها را پاسخ دادند. چون سوالات تیمز و پرلزاکثرا استنباطی و کاربردی است و مربوط به آموخته های دانش آموزان می شود که واقعا آن را یادگرفته است و دانش آموزانی که علوم تجربی را از طریق عملی یاد گرفته اند این  سوالات را بهتر می فهمند و پاسخ خوبی می دهند.

 

گردآوری اطلاعات شواهد(2)

از تلاش و کوشش دانش آموزان و رفتار آنها و توجه همکاران کاملا روشن بود که تغییر مثبتی در آنها یجاد شده بود و یادگیری آنها بهتر شده است . نتایج این روش را با همکاری مدیر و معاون مدرسه ررسی کردیم تا اثرات آن را در دانش آموزان ببینیم اطلاعاتی که جمع آوری نمودیم  به صورت زیر زیر بود:

1- دانش آموزان به سوالات عملی و کاربردی جواب خوب می دادندودر آزمون تیمزمطلوب پاسخ دادند.

2- نمرات دانش آموزان و میانگین نمره  کلاس بالا رفته بود.

3- دانش آموزان کلاس دوم و سوم بیان می کردند که فعالیت های عملی ما نسبت به سال گذشته بیشتر شده است و ما از انجام این آزمایش های ساده نمی ترسیم.

4- دانش آموزان در کلاس علوم تجربی با نشاط بودند و به رشته ی علوم تجربی گرایش و علاقه پیداکرده بودند.

5- بنده فهمیدم که تغییرات لازم در آزمایش های کتاب علوم تجربی لازم است و این روش و  کتاب جدیددر صورت تالیف کاملا مناسب و قابل اجرا در کلاس های درسی می باشد و وضعیت دانش آموزان آن موضوع را نشان می داد.

تجدید نظردرروش های انجام گرفته واعتبار بخشی به آن

از دبیران در مدارس تحقیق کردم که ایراد واشکالات روش من در مورد فعال سازی کارهای عملی و آزمایشگاهی را بگویند آنها گفتند:این روش عالی است به شرط اینکه کتاب های علوم تجربی بر اساس این روش و با آزمایش های ساده تالیف و چاپ شوند و دبیران علوم تجربی برای فعالیت های عملی خودبرنامه ی منظم و به موقع داشته باشند و در همه ی مدارس رایانه و پروژکتور وجود داشته باشد .سپس در مورد این روش و چگونگی اجرای آن  با کارشناس تکنولوژی و گروه های آموزشی مدیریت آموزش و پرورش مشورت کردم و توضیحات لازم را ارائه نمودم که ایشان نیز کاملا موافق بودند واز نظرات او نیز٬ در رفع نقایص پژوهش خودم استفاده نمودم. 

                 نتیجه                13 

1- بااجرای این روش ٬آموزش علوم تجربی کاربردی و ماندگار می شود و یادگیری برای دانش آموزان آسان می گردد.

2- دانش آموزان از مواد و وسایل آزمایشگاهی به خاطر کم خطر بودن نمی ترسند و ایمنی لازم رادارند.

3- موجب صرفه جویی زیادی درهزینه های مالی آموزش و پرورش می شود که قبلا صرف تهیه و تجهیز وسایل آزمایشگاه ها می شد.

4- انجام کار های عملی و آزمایشگاهی توسط همه دانش آموزان صورت می گیرد نه توسط دبیر علوم تجربی.

5- دانش آموزان مطالب درسی کتاب را همزمان با انجام کارهای عملی آن یاد می گیرند.

6- با اجرای این روش فضای آموزشی در کشور بیشتر شده و از کلاس به عنوان انجام آزمایش های ساده استفاده می شود.

7- در این روش نیازی به متصدی آزمایشگاه نیست و یکی از مشکلات آموزش و پرورش که تامین متصدی متخصص آزمایشگاه بود بر طرف می شود.

 

8- با در نظر گرفتن این روش در آموزش و پرورش کشور دانش آموزان آنچه می آموزند با زندگی خود و جامعه و صنعت مرتبط می کنند.

9- این روش باعث می شود که دانش آموزان مخترع و خلاق و تلاشگرو پژوهشگر درکشوربیشترشوند.

10- با اجرای این روش دانش آموزان علاوه بر کلاس از طبیعت نیز استفاده می کنند و پدیده های طبیعی و جانداران را از نزدیک می بینند و این کار ها موجب تنوع در آموزش و شادابی دانش آموزان می شود.

11- استفاده از فناوری در این روش باعث می شود که داش آموزان علاوه بر کلاس و طبیعت در اتاق فناوری نیز حضور یابند و با یک روش تدریس نوین آشنا شوند و در صورت نداشتن وسایل جهت آزمایش٬فیلم و تصویر آنها را ببینند. مثلا کرم خاکی و قورباغه را به روش مجازی تشریح نما یند   که  دانش آموزان علاقه ی بسیار زیادی دارند به شرط اینکه این کار ها توسط خود دانش آموزان صورت گرفته باشد.

12- با برنامه ریزی درست و اجرای صحیح این روش ٬کار دبیران علوم تجربی نیز در آموزش و

 تدریس آسان می شود و از کار خود نتیجه ی بهتر می گیرند و دانش آموزان علوم را بهتر می فهمند و به سوالات کاربردی وعملی ومتن کتاب و استنباطی وچهارگزینه ای خوب پاسخ می دهند .

                   محقق اقاي شكور فتحي از اردبيل                                                                                                                                           15

                منابع 

1- راهنمای عملی پژوهش در عمل- تالیف دکتر قاسمی پویا –  فاطمه غیبی – چاپ افست 1381

2- آموزش و پرورش در قرن 21 – تالیف – علی رئوف – چاپ دوم 1379

3- سنجش و عملکرد سومین مطالعه ی بین المللی تیمز و پرلز – مترجم علیرضا کیا منش – چاپ اول1377

4- آزمایش های علوم تجربی – تالیف غلامحسین لطیفی – چاپ اول 1375 – چاپ آیدی  



تاريخ : سه شنبه نهم خرداد 1391 | 15:12 | نویسنده : امیر علوی راد |
  • تپل خان
  • مینی تولز